Gaswinning kon in 2013 mogelijk wel omlaag, maar andere belangen waren groter

Posted on

De gaswinning uit het Groningenveld had in het jaar na de beving in Huizinge in 2012 mogelijk wel omlaag gekund. Dat bleek donderdag uit het verhoor van oud-topambtenaar Jos de Groot. De toezichthouder had dit de toenmalige minister van Economische Zaken Henk Kamp geadviseerd, maar die besloot een andere koers te varen. Volgens De Groot speelden er “bredere belangen”.

De Groot is in die tijd directeur Energiemarkt op het ministerie van Economische Zaken. Als topambtenaar moet hij onder meer sturing geven aan het beleid op dit gebied.

Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) komt na de beving bij Huizinge met nieuwe inzichten. Er zouden zwaardere bevingen kunnen komen dan werd gedacht. In één klap zijn de effecten van de gaswinning een veiligheidskwestie geworden.

De bevindingen worden in het najaar van 2012 besproken met het ministerie, NAM en KNMI. De Groot vraagt in die tijd aan GasTerra om uit te zoeken of een productieverlaging mogelijk is. Het handelshuis heeft zicht op de contracten en de leveringszekerheid.

Uit een ruwe berekening blijkt dat GasTerra het ook met 20 miljard kuub minder Gronings gas kan doen. Dat kan onder meer door stikstof toe te voegen aan ander gas. Het Groningse gas is zogenoemd laagcalorisch. Daar draaien onze cv-ketels op. Buitenlands gas is hoogcalorisch. Met stikstof kun je daar laagcalorisch gas van maken.

‘Tegenstrijdige meningen’ bij verlagen gaswinning

Volgens De Groot was het “nuttige informatie’, maar alleen een “eerste vingeroefening”. Het moest eerst “degelijk onderzocht worden”. Of een ambtenaar heeft nagevraagd of de stikstofinstallaties in Nederland ook zouden kunnen draaien, weet De Groot niet.

Kamp schrijft in januari 2013 aan de Kamer “dat een productievermindering ernstige gevolgen zou hebben voor de samenleving en buurlanden”. Ook zijn er volgens de minister niet genoeg “beschikbare faciliteiten” om met stikstof Gronings gas te maken.

Hij besluit daarom de gaswinning niet te verlagen. Terwijl de geoloog van het ministerie dit uit voorzorg wel aanraadde. Ook lag er het advies van het SodM.

Volgens De Groot kwam dit onder meer doordat het “geen uitgemaakte zaak” was vanwege “tegenstrijdige meningen”. De NAM en KNMI delen niet alle bevindingen van het SodM. Zo zijn ze er niet van overtuigd dat de productiesnelheid invloed heeft op de bevingen. Een lagere productie zou ze alleen uitstellen.

Productie verhoogd om ‘budgettaire redenen’

Ook spelen in die tijd de mogelijke effecten van een productievermindering op de gasmarkt een rol. Net als de opbrengst voor de staatskas. Dat was “een publiek belang”, vertelt De Groot. Ook was volgens hem niet bekend wat een flinke reductie zou betekenen voor de druk in het veld, en dus de veiligheid.

Dat geld een rol speelt, wordt ook later tijdens het verhoor duidelijk. In 2014 besluit Kamp de productie te beperken. Hij wil de productie terugschroeven naar 40 miljard kuub. Na overleg binnen het kabinet wordt het 42,5 miljard kuub vanwege “budgettaire redenen”, aldus De Groot.

In het verhoor met De Groot wordt ook stilgestaan bij de verhoogde productie in 2013. In dat jaar besluit Kamp niet alleen niets te doen met het SodM-advies, er wordt zelfs nog meer gas gewonnen.

De hogere productie wordt in juni besproken op het ministerie. Toen was “het kwaad al geschied”, vertelt De Groot. Het beleid verandert niet. In een mail schrijft een ambtenaar dat “het aantoont dat Nederland Groningen hard nodig heeft”.

Ook schrijft hij dat het ministerie naar buiten toe een goed verhaal moet hebben over dat meer en sneller produceren het risico op bevingen niet verhoogt. Iets dat het SodM wel aangeeft, aldus de ambtenaar.

Verhagen vindt het ‘onbegrijpelijk’ dat hij Loppersum nooit bezocht

Na De Groot verschijnt oud-minister van Economische Zaken Maxime Verhagen (2010-2012) voor de enquêtecommissie. De commissie vraagt hem naar zijn beleving van de Huizinge-beving. Verhagen geeft toe dat de impact niet doordrong. Zo is hij nooit op bezoek gegaan in Loppersum. “Onbegrijpelijk”, vindt hij nu.

Hoewel Kamp het besluit neemt over het SodM-advies, is Verhagen minister als de toezichthouder dat najaar haar bevindingen deelt met KNMI, de NAM en het ministerie. Hij krijgt het advies naar eigen zeggen nooit te zien.

Het verhoor gaat ook over een zaak tussen de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en GasTerra. De NMa houdt in de periode van Verhagen onder meer onafhankelijk toezicht op de energiemarkt.

De NMa besluit in 2011 GasTerra een boete van 400 miljoen euro op te leggen vanwege machtsmisbruik. Uit vertrouwelijke documenten van de enquêtecommissie blijkt dat ambtenaren willen dat Verhagen een “stevig gesprek” voert met de toezichthouder. Na dat gesprek trekt de NMa, die zelf onder het ministerie van Economische Zaken valt, de boete terug.

Verhagen kan zich het gesprek niet herinneren. Wel benadrukt de oud-minister dat hij nooit “op de stoel van de NMa zou zijn gaan zitten”. De staat is aandeelhouder van GasTerra en dan mag een minister best beargumenteren waarom er geen sprake zou zijn van misbruik, legt Verhagen uit.

NMa-zaak hield verband met productieplafond

Tijdens de verhoren komt ook naar voren dat de NMa-zaak verband hield met de gasproductie. In die tijd onderhandelen de oliebedrijven met het ministerie over een nieuw plafond op de gaswinning. Dit was voor tien jaar vastgesteld op 425 miljard kuub, maar wordt opnieuw bekeken voor de periode 2010-2020.

Shell en ExxonMobil willen graag de productie inhalen die ze van de tien jaar ervoor nog overhebben. Verhagen vindt dit eigenlijk geen goed idee, maar stemt er toch mee in. Dat doet hij mede omdat GasTerra in die periode meer aardgas nodig heeft. De NMa-boete was wel van tafel, maar het handelshuis moet wel maatregelen nemen en daarvoor is een hogere productie vereist.

Oud-minister Maxime Verhagen tijdens zijn verhoor.

Oud-minister Maxime Verhagen tijdens zijn verhoor.

Foto: ANP

Jasaseosmm.com Smm Panel is the best and cheapest smm reseller panel Buy Instagram Verification for instant Instagram likes and followers, Buy Verification Badge, Youtube views and subscribers, TikTok followers, telegram services, and many other smm services. telegram, and many other smm services